Relacja z „I Międzynarodowej Konferencji: Profilaktyka chorób przez ograniczenie narażenia na szkodliwe chemikalia”

16.07.2025

10 czerwca 2025 r. w Warszawie odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona wpływowi chemikaliów na zdrowie. Wydarzenie zgromadziło ponad 350 uczestników (stacjonarnie oraz online) z różnych sektorów – nauki, medycyny, administracji i organizacji pozarządowych. Celem spotkania było wypracowanie wspólnych rekomendacji dotyczących ochrony zdrowia publicznego. Program wydarzenia jest dostępny na stronie konferencji.

„Myślenie o środowisku to myślenie o przyszłości, którą zostawimy naszym dzieciom”

Po powitaniu uczestników przez Génon K. Jensen, Dyrektorkę Wykonawczą Health and Environment Alliance (HEAL), przemówienia otwierające wygłosili Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, Podsekretarz stanu ds. europejskich w Kancelarii Premiera Rady Ministrów, Krzysztof Bolesta, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Joachim D’Eugenio, Doradca ds. zerowego zanieczyszczenia w Komisji Europejskiej oraz dr Maria Neira, Dyrektorka ds. środowiska, zmiany klimatu i zdrowia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Wersja nagrania z napisami w języku polskim jest dostępna po kliknięciu przycisku „Oglądaj w YouTube”.

Wpływ chemikaliów na zdrowie

Podczas konferencji, prelegentki i prelegenci przedstawili dowody na wpływ substancji endokrynnie czynnych (EDC) i PFAS (tzw. wiecznych chemikaliów) na zdrowie – w szczególności dzieci, kobiet w ciąży oraz osób przewlekle chorych. Wskazywano też na „efekt koktajlu” – kumulowanie się działania różnych substancji.

Dr Aline Murawski z Niemieckiej Agencji Środowiska zaprezentowała dane inicjatywy biomonitoringu człowieka HBM4EU, podkreślając konieczność oceny regulacji w świetle stale zmieniających się danych. Dr hab. n. med. i n. o zdr. Aleksandra Rutkowska (Gdański Uniwersytet Medyczny oraz DetoxED) omówiła występowanie substancji endokrynnie czynnych w życiu codziennym i zaprezentowała aplikację Check-ED, z której można skorzystać, aby oszacować ich natężenie w najbliższym otoczeniu.

Lek. Alicja Baska z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego przedstawiła projekt HYPIEND badający wpływ EDC na rozwój płodu, który obecnie rekrutuje osoby w ciąży do udziału w badaniu. Z kolei prof. Philippe Grandjean, reprezentujący Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego w Kopenhadze, odnosząc się do narażenia na PFAS podkreślił, że „to, co dzieje się podczas rozwoju płodowego ma wpływ na całe życie”.

Jesteśmy pierwszym pokoleniem, które dysponuje tak dużą liczbą danych [na temat chemikaliów], ale ostatnim, które może coś z tym zrobić – dr hab. n. med. i n. o zdr. Aleksandra Rutkowska.

Rola sektora zdrowia i dalsze działania w zapobieganiu chorobom

Eksperci podkreślali również znaczenie edukacji oraz konieczność zaangażowania lekarzy – zwłaszcza że, jak wynika z badań zleconych przez HEAL, wiedza przedstawicieli zawodów medycznych na temat chemikaliów bywa fragmentaryczna i przypadkowa. Prof. Beata Kos-Kudła oraz dr Remigiusz Domin z Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego zwrócili uwagę na potrzebę aktywnego wsparcia regulacji przez endokrynologów. – Lekarze powinni brać udział w kampaniach edukacyjnych – podkreślił dr Domin. Profesor Lidia Wolska i dr Andrzej Riendl (Gdański Uniwersytet Medyczny) wezwali m.in. do włączenia naukowców w proces oceny środowiskowej, aby skuteczniej ograniczać narażenie na szkodliwe chemikalia.

Prelegentki i prelegenci zgodzili się także co do konieczności wzmocnienia krajowych i unijnych przepisów, w tym rozporządzenia REACH. Dr Ian Marnane, Kierownik jednostki ds. zanieczyszczeń i zdrowia w Departamencie Środowiska Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), zauważył: – Chociaż istnieją dowody na ograniczenie stosowania chemikaliów, to według raportu Chemicals Strategy for Sustainability, w rzeczywistości odnotowano jedynie niewielki spadek użycia najbardziej niebezpiecznych substancji chemicznych.

Dr Irina Zastenskaya, przedstawicielka Europejskiego Centrum Środowiska i Zdrowia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przypomniała zgromadzonym, że państwa członkowskie Regionu Europejskiego WHO zobowiązały się do opracowania i wdrożenia regulacji zapobiegających szkodliwemu działaniu chemikaliów – zarówno na poziomie regionalnym, jak i krajowym. Dr Marta Axelstad z Duńskiego Uniwersytetu Technicznego podzieliła się doświadczeniami Danii w tym zakresie, a Dominik Pisarek z Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Warszawie zwrócił uwagę na wyzwania związane z wdrażaniem przepisów.

Christian Horemans z Krajowej Federacji Niezależnych Funduszy Ubezpieczeń Zdrowotnych (Mutualités Libres) podkreślił inny, istotny aspekt – Zanieczyszczenie chemiczne wpływa nie tylko na zdrowie, ale również na finanse publiczne. Powinniśmy upewnić się, że ten finansowy wymiar nie zostaje pominięty w rozmowach z decydentami – zaznaczył.

„Polityka społeczna musi być częścią rozwiązania” – panel ekspercki

Konferencję zakończył panel dyskusyjny, w którym panelistki i paneliści skupili się na działaniach niezbędnych do podjęcia w celu dalszej ochrony zdrowia Polek i Polaków przed szkodliwym wpływem chemikaliów. Omówiono rekomendacje zmian w legislacji unijnej oraz krajowej, potrzebę edukacji przedstawicieli sektora zdrowia i pacjentów, a także konieczność ochrony grup najbardziej narażonych na skutki kontaktu ze szkodliwymi substancjami.

W panelu wzięli udział: Monika Chmielińska z Polskiego Stowarzyszenia Branży Zabawek i Artykułów Dziecięcych, Dominika Flisek z Międzynarodowego Stowarzyszenie Studentów Medycyny IFMSA-Poland, dr n. med. Olga Rostkowska, reprezentująca Okręgową Radę Lekarską w Warszawie, Christian Horemans (Mutualités Libres) oraz Génon K. Jensen, Dyrektorka Wykonawcza HEAL.

—

„I Międzynarodowa Konferencja: Profilaktyka chorób przez ograniczenie narażenia na szkodliwe chemikalia” była pierwszym w Polsce wydarzeniem łączącym temat chemikaliów ze zdrowiem publicznym, podkreślającym pilną potrzebę regulacji, edukacji oraz działań międzysektorowych na rzecz ochrony zdrowia obywateli.

Podczas konferencji HEAL ogłosił apel przedstawicieli sektora zdrowia do decydentów o wdrożenie skuteczniejszych regulacji chroniących przed narażeniem na szkodliwe chemikalia – podpisało go ponad 30 ekspertek i ekspertów. Zachęcamy do zapoznania się z treścią wezwania. Osoby zainteresowane złożeniem podpisu prosimy o kontakt mailowy: info@healpolska.pl.

Konferencja odbyła się pod patronatem polskiej prezydencji w Radzie UE, patronatem honorowym Ministra Zdrowia oraz patronatem honorowym prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej. Patronatu medialnego udzieliły Telewizja Polska i Medycyna Praktyczna.

Czytaj więcej na: https://healpolska.pl/aktualnosci/sektor-zdrowia-wzywa-do-pilnej-zmiany-regulacji-w-sprawie-chemikaliow-heal-publikuje-apel-po-konferencji-w-warszawie/.

Prezentacje: