Lekarze apelują do Premiera o zdecydowane działania na rzecz czystego powietrza i ochrony klimatu

Z okazji obchodzonego 7 września Międzynarodowego Dnia Czystego Powietrza dla Błękitnego Nieba, ustanowionego sześć lat temu przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych, przedstawiciele środowiska medycznego i naukowego skierowali list otwarty do Premiera Donalda Tuska, w którym wzywają do wzmocnienia działań na rzecz klimatu i poprawy jakości powietrza w Polsce, aby lepiej chronić zdrowie społeczeństwa oraz zapobiegać chorobom.

Autorzy i autorki listu podkreślają, że Polska wciąż należy do państw o najgorszej jakości powietrza w Unii Europejskiej, a skutki zanieczyszczeń powietrza oraz zmiany klimatu, czyli m.in. fale upałów, ekstremalne zjawiska pogodowe czy rozprzestrzenianie się chorób wektorowych w coraz większym stopniu wpływają na zdrowie oraz długość życia Polek i Polaków. Jedynie z powodu narażenia na smog przedwcześnie umiera w Polsce ponad 47 tysięcy osób rocznie, a ze względu na intensywne upały latem 2023 roku w Europie zmarło również prawie pięćdziesiąt tysięcy osób (Polska znajduje się w pierwszej dziesiątce europejskich krajów o największej liczbie zgonów związanych z narażeniem na ekstremalne ciepło).  

Sygnatariusze apelu przypominają, że tzw. potrójny kryzys planetarny — zmiana klimatu, utrata bioróżnorodności oraz zanieczyszczenie środowiska — staje się krytycznym zagrożeniem dla zdrowia publicznego. Inwestycje w ochronę środowiska to nie tylko kwestia zdrowia, ale także bezpieczeństwa ekonomicznego i rozwoju gospodarczego. Według danych Banku Światowego, działania dążące do szybszej dekarbonizacji przyspieszą wzrost gospodarczy o ponad 4% PKB w porównaniu do aktualnie prowadzonych polityk. 

Zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby to nie tylko problem ekologiczny – to dramat zdrowotny, który dotyka miliony Polaków. Coraz więcej osób choruje na nowotwory złośliwe, schorzenia układu oddechowego, alergie, choroby serca i jednym z ich źródeł jest środowisko, w którym żyjemy. — mówi prof. Ewa Konduracka, Przewodnicząca Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego — Każdy człowiek ma  prawo do życia w dobrym zdrowiu. To nie przywilej – to fundament godnego życia. Ale to także obowiązek państwa, zapisany w Konstytucji, by chronić zdrowie obywateli i przeciwdziałać zagrożeniom, które coraz częściej wynikają z degradacji środowiska naturalnego — dodaje. 

W liście eksperci podkreślają trzy kluczowe rekomendacje mające zapewnić, że zdrowie społeczeństwa jest priorytetem w działaniach na rzecz czystego powietrza oraz politykach klimatycznych. Autorzy i autorki postulują o zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania redukcji emisji oraz publiczne inwestycje w energię odnawialną. Wzywają również do przyspieszenia neutralności klimatycznej do 2040 roku oraz uwzględnienia zdrowia w planach adaptacji klimatycznej oraz ocenie ryzyka klimatycznego. Zaznaczają również konieczność szybkiej i skutecznej transpozycji dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD) do ustawodawstwa krajowego. 

Pociąg zmian klimatycznych jedzie rozpędzony i grozi katastrofą. Jeśli natychmiast nie podejmiemy zdecydowanych działań, skutki zdrowotne zmiany klimatu i zanieczyszczenia środowiska będą nie do opanowania, teraz i w przyszłości. To nie tylko kwestia odpowiedzialności za zdrowie obecnych pokoleń, ale także zobowiązanie wobec przyszłych. – podsumowuje prof. Bolesław Samoliński, Kierownik Katedry Zdrowia Publicznego i Środowiskowego Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.  

Apel został poparty przez Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej i podpisany przez ekspertów akademickich m.in. z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego czy Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.  Z pełną treścią można zapoznać w tym miejscu.