• Facebook
  • Twitter
  • Vimeo
Czyste powietrze dla polski
3
Health & Environment Alliance – HealPolska.pl

Wpływ na zdrowie

Lekarze i naukowcy od kilkudziesięciu lat prowadzą badania nad wpływem zanieczyszczeń powietrza na zdrowie. Niektóre oddziaływania są już bardzo dobrze poznane i opisane (wpływ na choroby układu krążenia czy układu oddechowego), a inne nadal pozostają przedmiotem badań, a dokładne mechanizmy oddziaływania czekają jeszcze na odkrycie (związek z rozwojem choroby Alzheimera, depresji czy spadkiem IQ u kolejnych pokoleń). Jedno jest pewne zanieczyszczenia powietrza w ogromnym stopniu wpływają na stan naszego zdrowia i samopoczucia. I im wyższe stężenia zanieczyszczeń tym częściej i poważniej chorujemy, a w skali kraju więcej osób umiera przedwcześnie. Światowa Organizacja Zdrowia uznaje zanieczyszczenie powietrza za najpoważniejsze zagrożenie środowiskowe dla zdrowia publicznego we współczesnym świecie.

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem skutkuje poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi takimi jak:

  • Choroby układu sercowo-naczyniowego

Oddychanie powietrzem o wysokich stężeniach pyłu zawieszonego PM2,5 i PM10, tlenków siarki i azotu, jak również ozonu i tlenku węgla wiąże się z takimi jednostkami chorobowymi jak: udar niedokrwienny mózgu, miażdżyca obwodowa, niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca czy powikłania zakrzepowo – zatorowe.

W 2016 roku Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu wraz z Uniwersytetem Medycznym w Katowicach ogłosili wyniki badań dot. wpływu jakości powietrza na układ krążenia. Przekroczenie poziomu informowania dla pyłów zawieszonych PM10, który wynosi 200 µg/m3 wiązało się ze wzrostem śmiertelności z każdej przyczyny o 6%, a z przyczyn sercowo – naczyniowych o 8%. Osiągnięcie maksymalnych stężeń dwutlenku azotu było związane z częstszym występowaniem zawału serca (o 12%), udaru mózgu (o 16%), zatorowości płucnej (o 18%), hospitalizacji z powodu migotania przedsionków (o 24%) i z częstszymi wizytami w POZ (o 14%).

  • Choroby układu oddechowego

Oddziaływanie na układ oddechowy zaczyna się już w okresie prenatalnym, powodując, że dzieci, których matki spęczały ciąże w zanieczyszczony środowisku mogą mieć gorzej rozwinięty układ oddechowy, co będzie skutkowało mniejszą pojemnością płuc i częstszym występowaniem infekcji dróg oddechowych. Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem powoduje większą częstotliwość występowania zapalenia płuc i zapalenia oskrzeli, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Zanieczyszczenia powietrza wpływają na zwiększoną umieralność z powodu takich chorób jak POChP czy rak płuca, a także zaostrzają przebieg powyższych oraz astmy czy infekcji dróg oddechowych. Istniej też duże prawdopodobieństwo, że w znacznej mierze przyczyniają się do powstawania tych chorób.

  • Nowotwory

Rak płuca jest najczęściej występującym w Polsce nowotworem złośliwym. Każdego roku w naszym kraju odnotowuje się około 19 000 nowych zachorowań. Aż 1/3 wszystkich zgonów mężczyzn z powodu chorób nowotworowych wiąże się właśnie z rakiem płuca. Od niedawna więcej kobiet umiera także z powodu raka płuca (13%) niż z powodu raka piersi (12,5%). Współcześnie zanieczyszczenie powietrza (obok palenia papierosów) jest uznawane za jeden z najważniejszych czynników chorobotwórczych. HEAL Polska w 2016 roku przeanalizował wpływ zanieczyszczeń na występowanie nowotworów. Średnia dla 29 przeanalizowanych miast w wariancie centralnym (optymalnym) wyniosła 12,6 %. Oznacza to, że co 8 zachorowanie na nowotwór płuca w Polsce spowodowane było oddychaniem zanieczyszczonym powietrzem oraz że ogromnej liczby nowotworów można by uniknąć, gdyby szybko i skutecznie podjęte zostały działania na rzecz poprawy jakości powietrza.

Rak płuca nie jest jedynym nowotworem, który ma związek z narażeniem na powietrze złej jakości. Sprzyja ono również występowaniu raka pęcherza i innych nowotworów. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) wśród substancji o udowodnionym działaniu rakotwórczym umieściła zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego ogółem oraz sam pył zawieszony.

  • Problemy z płodnością, negatywny wpływ na przebieg ciąży i rozwój płodu

Zanieczyszczenia powietrza powodują zaburzenia płodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Ekspozycja na wysokie stężenia pyłu zawieszonego oraz zanieczyszczeń gazowych takich dwutlenek siarki może skutkować uszkodzeniem plemników i niższym poziomem testosteronu. W przypadku kobiet, nawet krótkotrwałe narażenie na wysokie stężenia pyłu zawieszonego obniża szansę powodzenia zabiegu in vitro oraz negatywnie wpływa na przebieg ciąży i rozwój płodu. Zbadano, że wśród kobiet żyjących na terenach bardziej zanieczyszczonych istnieje większe ryzyko przedwczesnego porodu, a dzieci rodzą się z mniejszym obwodem główki i niższą masą urodzeniową, a nawet ze zwiększoną śmiertelnością w grupie niemowląt do 1 roku życia.

  • Alergie

Wiele badań i danych epidemiologicznych wskazuje na to, że istnieje silny związek pomiędzy przebywaniem w środowisku o wysokich stężeniach zanieczyszczeń, a rozwojem procesu uczulenia oraz jego przebiegiem. Rośnie częstość występowania chorób atopowych (alergicznego nieżytu nosa, astmy, atopowego zapalenia skóry), mimo że stężenia alergenów pozostają na podobnym poziomie.

Alergeny występujące w powietrzu łączą się z zanieczyszczeniami powietrza i wynikając do układu oddechowego nasilają odpowiedź zapalną organizmu. Zanieczyszczenia powietrza stymulują ostrzejszą reakcję układu odpornościowego człowieka, powodując takie objawy jak katar, kaszel, kichanie czy duszność.

  • Choroba Alzheimera

W 2016 roku po raz pierwszy udowodniono, że cząsteczki zanieczyszczeń powietrza mogą gromadzić się w ludzkim mózgu, co prawdopodobnie przyczynia się do powstawania i rozwoju chorób neurodegradacyjnych, takich jak choroba Alzheimera. A naukowcy z Uniwersytetu Południowej Kalifornii odkryli, że wysokie stężenie pyłu PM 2,5 może zwiększać ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera aż o 92%.

  • Depresja, niższe poczucie szczęścia, spadek IQ u kolejnych pokoleń

Istnieje coraz więcej dowodów na to, że zanieczyszczenie powietrza wpływa nie tylko na zdrowie fizycznie, ale również na psychiczne, a nawet na poczucie szczęścia. Badania epidemiologiczne pokazały, że dzieci narażone na wysokie poziomy stężeń zanieczyszczeń gorzej wypadają w testach na inteligencję, mają problemy z koncentracją i skupieniem uwagi, charakteryzuje je też gorsza pamięć. Zauważono również, że dzieci wychowujące się w miejscach o złej jakości powietrza mają wyższy poziom niepokoju i częściej wykazują zachowania depresyjne niż ich rówieśnicy przebywający na terenach o czystym środowisku. U osób starszych, które były narażone na wieloletnią ekspozycję na wysokie stężenia pyłów obserwuje się przyspieszenie procesu starzenia się układu nerwowego, co wiąże się z gorszymi zdolnościami poznawczymi i niższą sprawnością umysłową. Natomiast badacze z University of York w Wielkiej Brytanii odkryli niedawno, że w miarę wzrostu zanieczyszczeń dwutlenkiem azotu spada satysfakcja z życia oraz osobiste poczucie szczęścia. Dlatego warto pamiętać, że zanieczyszczenie powietrza zagraża nie tylko naszemu zdrowiu fizycznemu, ale także dobremu samopoczuciu

Oddychanie zanieczyszczonym powietrzem jest szczególnie niebezpieczne dla osób w podeszłym wieku oraz dzieci, które wdychają więcej powietrza w przeliczeniu na kilogram masy ciała. A także dla osób, które już borykają się z problemami zdrowotnymi lub nie mogą ograniczyć ekspozycji na szkodliwe zanieczyszczenia (praca na zewnątrz, przeciwskazania do noszenia maseczki antysmogowej).

Niestety, Polska należy do najbardziej zanieczyszczonych krajów Europy, a problem szczególnie nasila się w zimowym okresie grzewczym. Najnowszy raport Europejskiej Agencji Środowiska dotyczący jakości powietrza, w którym brano pod uwagę m.in. dobowe stężenie pyłów zawieszonych, wskazuje na to, że blisko 50 000 osób w Polsce umiera przedwcześnie właśnie z powodu oddychania zanieczyszczonym powietrzem.